Aleksandra LetkiewiczJednym z najbardziej problematycznych zagadnień w systemie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek (tzw. estoński CIT) pozostaje kwalifikacja pożyczek jako potencjalnych ukrytych zysków.
W ostatnich latach kwestia ta była przedmiotem licznych interpretacji indywidualnych oraz rozbieżnego orzecznictwa sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zgodnie z art. 28m ust. 3 ustawy o CIT, przez ukryte zyski rozumie się świadczenia pieniężne lub niepieniężne wykonane na rzecz wspólników lub podmiotów powiązanych, które w istocie prowadzą do dystrybucji zysku, mimo że formalnie nie mają charakteru dywidendy. Przepis ten zawiera katalog przykładowych świadczeń, w którym wprost wskazano m.in. pożyczki udzielone wspólnikom.
Już literalne brzmienie regulacji powoduje istotne wątpliwości praktyczne, w szczególności w zakresie tego, czy każda pożyczka – niezależnie od jej rynkowego charakteru i zwrotności – powinna być automatycznie traktowana jako ukryty zysk.
Organy podatkowe prezentują konsekwentnie restrykcyjne stanowisko, zgodnie z którym pożyczka udzielona wspólnikowi przez spółkę opodatkowaną estońskim CIT stanowi ukryty zysk już w momencie jej udzielenia. W ocenie fiskusa nie ma znaczenia ani ekonomiczny sens transakcji, ani jej rynkowe warunki, ani późniejsza spłata zobowiązania.
Takie podejście znajduje potwierdzenie w licznych interpretacjach indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Przykładowo:
✔️ Interpretacja indywidualna z 6 czerwca lutego 2025 r., sygn. 0114-KDIP2-2.4010.191.2025.1.ASK
Organ uznał, że pożyczka że wypłata przez Spółkę kapitału pożyczki udzielonej na rzecz podmiotu powiązanego (w momencie gdy Spółka była opodatkowana ryczałtem od dochodów spółek) będzie stanowić dochód z tytułu ukrytych zysków, nawet wówczas gdy transakcja zostanie dokonana na warunkach rynkowych.
✔️ Interpretacja indywidualna z 6 maja 2025 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.128.2025.1.DKG
Organ w przytoczonej interpretacji wskazał, że ,,wypłata pożyczki na rzecz udziałowca, będącego jednocześnie Prezesem Zarządu, która nie będzie przeznaczona na finansowanie wypłaty dywidendy, umorzenia udziałów, zakupu udziałów czy innych czynności noszących znamiona wypłaty zysku dla udziałowca nie będzie podlegać opodatkowaniu Ryczałtem. Bowiem, zarówno z treści art. 28m ustawy o CIT, jak i ww. objaśnień podatkowych wynika, że udzielona pożyczka na rzecz udziałowca przez spółkę objętą ryczałtem od dochodów spółek będzie stanowiła dochód z tytułu tzw. ukrytych zysków. Fakt, że pożyczka będzie udzielona na warunkach rynkowych i nie będzie udzielana dla celów konsumpcyjnych pozostaje bez wpływu na kwestię uznania jej za dochód z tytułu ukrytych zysków.’’
✔️ Interpretacja indywidualna z 28 października 2024 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.463.2024.2.ED
Organ podkreślił, że nawet pożyczka, która nie będzie udzielona w celach konsumpcyjnych i będzie niezależna od tego, czy wspólnicy będą posiadać prawo do udziału w zysku nadal będzie podlegać opodatkowaniu ryczałtem jako dochód z ukrytych zysków.
W uzasadnieniach interpretacji organy podatkowe konsekwentnie wskazują, że pożyczka stanowi alternatywną formę dystrybucji zysku, a jej zwrotność nie eliminuje obowiązku podatkowego.
„Praktyka organów podatkowych i najnowsze orzecznictwo NSA pokazują, że w estońskim CIT pożyczka dla wspólnika jest dziś traktowana bardziej formalnie niż ekonomicznie. Nawet rynkowe, zwrotne finansowanie może zostać uznane za ukryty zysk, dlatego spółki powinny z wyprzedzeniem projektować przepływy pieniężne i eliminować ten obszar ryzyka podatkowego.”
W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych w ostatnich latach pojawiały się głównie rozstrzygnięcia kwestionujące automatyczne uznawanie pożyczek za ukryte zyski w estońskim CIT.
Przykładowo, WSA w Gliwicach w wyroku z 6 czerwca 2024 r. (sygn. I SA/Gl 1566/23) wskazał, że jeżeli pożyczka została udzielona na warunkach rynkowych, ma charakter zwrotny oraz nie wykazuje funkcjonalnego związku z prawem do udziału w zysku spółki, nie sposób traktować jej jako formy dystrybucji zysku. Sąd podkreślił, że w takiej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, iż dochodzi do obejścia mechanizmu opodatkowania przewidzianego w ryczałcie od dochodów spółek. Co więcej, zdaniem WSA, pożyczka może przynosić spółce realną korzyść ekonomiczną w postaci odsetek, a tym samym prowadzić do zwiększenia jej kapitału, a nie do jego uszczuplenia.
Podobne stanowisko zajął WSA we Wrocławiu w wyroku z 27 marca 2025 r. (sygn. I SA/Wr 817/24). Sąd ten przedstawił szeroką argumentację opartą zarówno na wykładni literalnej, jak i celowościowej przepisów o estońskim CIT, wskazując, że nie każda pożyczka udzielona wspólnikowi lub podmiotowi powiązanemu powinna być automatycznie kwalifikowana jako ukryty zysk. W ocenie WSA decydujące znaczenie powinny mieć rzeczywiste skutki gospodarcze transakcji, a nie wyłącznie formalny fakt udzielenia finansowania.
Z drugiej jednak strony Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 października 2024 r. sygn. II FSK 797/24, przyjął, że każda pożyczka udzielona wspólnikowi przez spółkę na estońskim CIT mieści się w pojęciu ukrytych zysków, ponieważ ustawodawca wprost wymienił ją w art. 28m ust. 3 ustawy o CIT. NSA akcentuje, że w tym przypadku decydujące znaczenie ma wykładnia językowa, a nie ekonomiczna ocena skutków transakcji. Rozbieżności orzecznicze sądów administracyjnych powodują więc istotne ryzyko dla podatników stosujących ryczałt od dochodów spółek.
Analogiczne stanowisko prezentowane jest w odniesieniu do pożyczek udzielanych podmiotom powiązanym ze wspólnikami. W interpretacjach indywidualnych organy podatkowe coraz częściej uznają, że także takie finansowanie może stanowić ukryty zysk, jeżeli w sposób pośredni służy interesom właścicielskim, a nie bezpośrednim potrzebom operacyjnym spółki.
Zakwalifikowanie pożyczki jako ukrytego zysku skutkuje obowiązkiem zapłaty estońskiego CIT:
✔️ według stawki 10% – w przypadku małych podatników,
✔️ według stawki 20% – w pozostałych przypadkach,
W świetle dominującej praktyki interpretacyjnej oraz aktualnego orzecznictwa pożyczki udzielane wspólnikom przez spółki opodatkowane estońskim CIT należy uznać za obszar istotnego ryzyka podatkowego. Nawet rynkowe, krótkoterminowe i formalnie poprawne pożyczki mogą skutkować obowiązkiem zapłaty podatku.
Z perspektywy bezpieczeństwa podatkowego rekomendowane jest:
✔️ unikanie udzielania pożyczek wspólnikom w okresie stosowania estońskiego CIT,
✔️ każdorazowa analiza planowanych przepływów finansowych,
✔️ wdrożenie procedur compliance ograniczających ryzyko powstania ukrytych zysków.
Jednym z najbardziej problematycznych zagadnień w systemie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek…
Kwestia możliwości odzyskania nadpłaconego podatku VAT w transakcjach zawieranych z konsumentami od…
Analiza porównawcza w cenach transferowych to jeden z najbardziej „wrażliwych” elementów dokumentacji…
Jednym z najbardziej problematycznych zagadnień w systemie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek…
Kwestia możliwości odzyskania nadpłaconego podatku VAT w transakcjach zawieranych z konsumentami od…
Analiza porównawcza w cenach transferowych to jeden z najbardziej „wrażliwych” elementów dokumentacji…
Zgodnie z art. 28m ust. 3 ustawy o CIT, przez ukryte zyski rozumie się świadczenia pieniężne lub niepieniężne wykonane na rzecz wspólników lub podmiotów powiązanych, które w istocie prowadzą do dystrybucji zysku, mimo że formalnie nie mają charakteru dywidendy. Przepis ten zawiera katalog przykładowych świadczeń, w którym wprost wskazano m.in. pożyczki udzielone wspólnikom.
Już literalne brzmienie regulacji powoduje istotne wątpliwości praktyczne, w szczególności w zakresie tego, czy każda pożyczka – niezależnie od jej rynkowego charakteru i zwrotności – powinna być automatycznie traktowana jako ukryty zysk.
Organy podatkowe prezentują konsekwentnie restrykcyjne stanowisko, zgodnie z którym pożyczka udzielona wspólnikowi przez spółkę opodatkowaną estońskim CIT stanowi ukryty zysk już w momencie jej udzielenia. W ocenie fiskusa nie ma znaczenia ani ekonomiczny sens transakcji, ani jej rynkowe warunki, ani późniejsza spłata zobowiązania.
Takie podejście znajduje potwierdzenie w licznych interpretacjach indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Przykładowo:
✔️ Interpretacja indywidualna z 6 czerwca lutego 2025 r., sygn. 0114-KDIP2-2.4010.191.2025.1.ASK
Organ uznał, że pożyczka że wypłata przez Spółkę kapitału pożyczki udzielonej na rzecz podmiotu powiązanego (w momencie gdy Spółka była opodatkowana ryczałtem od dochodów spółek) będzie stanowić dochód z tytułu ukrytych zysków, nawet wówczas gdy transakcja zostanie dokonana na warunkach rynkowych.
✔️ Interpretacja indywidualna z 6 maja 2025 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.128.2025.1.DKG
Organ w przytoczonej interpretacji wskazał, że ,,wypłata pożyczki na rzecz udziałowca, będącego jednocześnie Prezesem Zarządu, która nie będzie przeznaczona na finansowanie wypłaty dywidendy, umorzenia udziałów, zakupu udziałów czy innych czynności noszących znamiona wypłaty zysku dla udziałowca nie będzie podlegać opodatkowaniu Ryczałtem. Bowiem, zarówno z treści art. 28m ustawy o CIT, jak i ww. objaśnień podatkowych wynika, że udzielona pożyczka na rzecz udziałowca przez spółkę objętą ryczałtem od dochodów spółek będzie stanowiła dochód z tytułu tzw. ukrytych zysków. Fakt, że pożyczka będzie udzielona na warunkach rynkowych i nie będzie udzielana dla celów konsumpcyjnych pozostaje bez wpływu na kwestię uznania jej za dochód z tytułu ukrytych zysków.’’
✔️ Interpretacja indywidualna z 28 października 2024 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.463.2024.2.ED
Organ podkreślił, że nawet pożyczka, która nie będzie udzielona w celach konsumpcyjnych i będzie niezależna od tego, czy wspólnicy będą posiadać prawo do udziału w zysku nadal będzie podlegać opodatkowaniu ryczałtem jako dochód z ukrytych zysków.
W uzasadnieniach interpretacji organy podatkowe konsekwentnie wskazują, że pożyczka stanowi alternatywną formę dystrybucji zysku, a jej zwrotność nie eliminuje obowiązku podatkowego.
„Praktyka organów podatkowych i najnowsze orzecznictwo NSA pokazują, że w estońskim CIT pożyczka dla wspólnika jest dziś traktowana bardziej formalnie niż ekonomicznie. Nawet rynkowe, zwrotne finansowanie może zostać uznane za ukryty zysk, dlatego spółki powinny z wyprzedzeniem projektować przepływy pieniężne i eliminować ten obszar ryzyka podatkowego.”
W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych w ostatnich latach pojawiały się głównie rozstrzygnięcia kwestionujące automatyczne uznawanie pożyczek za ukryte zyski w estońskim CIT.
Przykładowo, WSA w Gliwicach w wyroku z 6 czerwca 2024 r. (sygn. I SA/Gl 1566/23) wskazał, że jeżeli pożyczka została udzielona na warunkach rynkowych, ma charakter zwrotny oraz nie wykazuje funkcjonalnego związku z prawem do udziału w zysku spółki, nie sposób traktować jej jako formy dystrybucji zysku. Sąd podkreślił, że w takiej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, iż dochodzi do obejścia mechanizmu opodatkowania przewidzianego w ryczałcie od dochodów spółek. Co więcej, zdaniem WSA, pożyczka może przynosić spółce realną korzyść ekonomiczną w postaci odsetek, a tym samym prowadzić do zwiększenia jej kapitału, a nie do jego uszczuplenia.
Podobne stanowisko zajął WSA we Wrocławiu w wyroku z 27 marca 2025 r. (sygn. I SA/Wr 817/24). Sąd ten przedstawił szeroką argumentację opartą zarówno na wykładni literalnej, jak i celowościowej przepisów o estońskim CIT, wskazując, że nie każda pożyczka udzielona wspólnikowi lub podmiotowi powiązanemu powinna być automatycznie kwalifikowana jako ukryty zysk. W ocenie WSA decydujące znaczenie powinny mieć rzeczywiste skutki gospodarcze transakcji, a nie wyłącznie formalny fakt udzielenia finansowania.
Z drugiej jednak strony Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 października 2024 r. sygn. II FSK 797/24, przyjął, że każda pożyczka udzielona wspólnikowi przez spółkę na estońskim CIT mieści się w pojęciu ukrytych zysków, ponieważ ustawodawca wprost wymienił ją w art. 28m ust. 3 ustawy o CIT. NSA akcentuje, że w tym przypadku decydujące znaczenie ma wykładnia językowa, a nie ekonomiczna ocena skutków transakcji. Rozbieżności orzecznicze sądów administracyjnych powodują więc istotne ryzyko dla podatników stosujących ryczałt od dochodów spółek.
Analogiczne stanowisko prezentowane jest w odniesieniu do pożyczek udzielanych podmiotom powiązanym ze wspólnikami. W interpretacjach indywidualnych organy podatkowe coraz częściej uznają, że także takie finansowanie może stanowić ukryty zysk, jeżeli w sposób pośredni służy interesom właścicielskim, a nie bezpośrednim potrzebom operacyjnym spółki.
Zakwalifikowanie pożyczki jako ukrytego zysku skutkuje obowiązkiem zapłaty estońskiego CIT:
✔️ według stawki 10% – w przypadku małych podatników,
✔️ według stawki 20% – w pozostałych przypadkach,
W świetle dominującej praktyki interpretacyjnej oraz aktualnego orzecznictwa pożyczki udzielane wspólnikom przez spółki opodatkowane estońskim CIT należy uznać za obszar istotnego ryzyka podatkowego. Nawet rynkowe, krótkoterminowe i formalnie poprawne pożyczki mogą skutkować obowiązkiem zapłaty podatku.
Z perspektywy bezpieczeństwa podatkowego rekomendowane jest:
✔️ unikanie udzielania pożyczek wspólnikom w okresie stosowania estońskiego CIT,
✔️ każdorazowa analiza planowanych przepływów finansowych,
✔️ wdrożenie procedur compliance ograniczających ryzyko powstania ukrytych zysków.
