Podstawa prawna odpowiedzialności

Kluczowe znaczenie mają przepisy:

• ✔️ art. 6 ustawy – Prawo o adwokaturze oraz art. 3 ustawy o radcach prawnych (obowiązek działania zgodnie z prawem i zasadami etyki),
• ✔️ art. 471 Kodeksu cywilnego (odpowiedzialność kontraktowa za nienależyte wykonanie zobowiązania),
• ✔️ art. 415 Kodeksu cywilnego (odpowiedzialność deliktowa),
• ✔️ kodeksy etyki zawodowej obu korporacji.

Prawnik, podejmując się prowadzenia sprawy lub udzielenia porady, zawiera z klientem umowę (najczęściej umowę o świadczenie usług prawnych). Jej istotą jest działanie z należytą starannością właściwą dla profesjonalisty. Oznacza to obowiązek aktualizowania wiedzy, prawidłowej wykładni przepisów oraz rzetelnego informowania klienta o stanie prawnym.

Nieprawdziwa informacja – czym jest w praktyce?

Nieprawdziwość informacji może przybrać różne formy:

• ✔️ błędna interpretacja przepisów,
• ✔️ pominięcie istotnych regulacji,
• ✔️ przedstawienie klientowi nieistniejących uprawnień,
• ✔️ zapewnienie o skuteczności działania sprzecznego z prawem,
• ✔️ zatajenie ryzyk prawnych.

Szczególnie problematyczne są sytuacje, w których prawnik „upraszcza” rzeczywistość prawną, aby uspokoić klienta lub zwiększyć szansę na zlecenie.

Przeczytaj również: Upadłość konsumencka a spadek. Z jakim ryzykiem musisz się liczyć?

„Prawnik nie odpowiada za wynik sprawy, ale odpowiada za standard swojej pracy. Jeżeli klient otrzymuje informację sprzeczną z prawem, niepełną albo pozbawioną realnej analizy ryzyk, może to oznaczać odpowiedzialność cywilną, dyscyplinarną, a w skrajnych przypadkach także karną.”

Konsekwencje cywilnoprawne

Najczęstszą konsekwencją jest odpowiedzialność odszkodowawcza. Klient musi wykazać:

• ✔️nienależyte wykonanie umowy,
• ✔️szkodę,
• ✔️związek przyczynowy między działaniem prawnika a szkodą.

Orzecznictwo sądowe wskazuje, że prawnik odpowiada nie za rezultat, lecz za staranne działanie. Jednak jeśli udzielona porada była oczywiście sprzeczna z obowiązującym prawem lub standardami, odpowiedzialność jest niemal przesądzona.

Sądy wielokrotnie podkreślały, że profesjonalny pełnomocnik powinien przewidywać skutki prawne swoich działań oraz ostrzegać klienta przed ryzykiem. Brak takiego ostrzeżenia może być uznany za naruszenie obowiązków.

Odpowiedzialność karna

W skrajnych przypadkach możliwa jest również odpowiedzialność karna, np. gdy działanie prawnika wypełnia znamiona:

• ✔️oszustwa (art. 286 Kodeksu karnego),
• ✔️poświadczenia nieprawdy (art. 271 KK),
• ✔️nadużycia zaufania.

Dotyczy to sytuacji, w których prawnik świadomie przekazuje fałszywe informacje w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.

Znaczenie orzecznictwa

Sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy wskazują, że:

• ✔️prawnik musi działać zgodnie z aktualnym stanem prawnym i orzecznictwem,
• ✔️nieznajomość prawa nie stanowi usprawiedliwienia,
• ✔️klient ma prawo polegać na informacji udzielonej przez profesjonalistę.

W jednym z utrwalonych poglądów wskazano, że błędna porada prawna, która prowadzi do negatywnych skutków finansowych dla klienta, może stanowić podstawę pełnej odpowiedzialności odszkodowawczej.

Wnioski

Udzielanie nieprawdziwych informacji klientowi nie jest jedynie uchybieniem zawodowym – to naruszenie fundamentów systemu ochrony prawnej. W praktyce oznacza to realne ryzyko odpowiedzialności cywilnej, dyscyplinarnej, a czasem także karnej.

Dlatego kluczowe znaczenie ma:

• ✔️ rzetelna analiza stanu faktycznego,
• ✔️ aktualna wiedza prawna,
• ✔️ transparentna komunikacja z klientem,
• ✔️ dokumentowanie udzielanych porad.

Zobacz też: Restrukturyzacja czy upadłość – co wybrać i kiedy?