Plan spłaty wierzycieli to etap upadłości konsumenckiej, w którym sąd ustala, ile i jak długo masz spłacać wierzycielom po zakończeniu głównej części postępowania. Dla wielu osób wydaje się, że po ogłoszeniu upadłości najgorsze już minęło. To nie zawsze prawda. Jeśli plan spłaty nie jest wykonywany, mogą pojawić się poważne problemy.

Kiedy sąd może uchylić plan spłaty?

Podstawę prawną uchylenia planu spłaty stanowi art. 370e Prawa upadłościowego. Zgodnie z tym przepisem sąd może uchylić plan spłaty wierzycieli, jeżeli upadły nie wykonuje obowiązków wynikających z postanowienia albo wykonuje je nienależycie. Nie chodzi wyłącznie o brak wpłat. Problem może pojawić się także wtedy, gdy upadły nie składa wymaganych informacji, zataja zmianę swojej sytuacji albo w inny istotny sposób narusza obowiązki związane z planem spłaty.

Duże znaczenie ma to, dlaczego plan nie jest wykonywany. Jeżeli przyczyną jest utrata pracy, ciężka choroba, wzrost kosztów leczenia albo inne nadzwyczajne okoliczności, sąd powinien to uwzględnić. Trzeba to jednak wykazać. Sam brak działania zwykle działa na niekorzyść upadłego.

Przeczytaj również: Upadłość konsumencka a spadek. Z jakim ryzykiem musisz się liczyć?

Jak wygląda procedura uchylenia planu spłaty?

Plan spłaty nie jest uchylany od razu. Najpierw musi zostać wszczęta odpowiednia procedura przed sądem. Może to nastąpić na wniosek wierzyciela, syndyka albo z inicjatywy sądu.

W praktyce sąd bada, czy rzeczywiście doszło do naruszenia obowiązków wynikających z planu spłaty, jaki jest zakres tego naruszenia oraz czy istnieją podstawy do utrzymania planu mimo przejściowych trudności. Upadły powinien otrzymać możliwość zajęcia stanowiska.

To właśnie na tym etapie decydujące znaczenie ma aktywność procesowa dłużnika. Jeżeli nie odpowie na pismo, nie wyjaśni przyczyn zaległości i nie przedstawi dokumentów potwierdzających swoją sytuację, sąd najczęściej ocenia sprawę na podstawie materiału dostarczonego przez wierzyciela lub innych uczestników postępowania.

Samo stwierdzenie, że „nie mam pieniędzy”, zwykle nie wystarczy. Potrzebne mogą być dokumenty potwierdzające utratę pracy, dokumentacja medyczna, rachunki za leczenie albo dowody pokazujące spadek dochodów czy wzrost kosztów życia.

„Największym błędem upadłego jest milczenie. Jeżeli plan spłaty stał się niewykonalny, trzeba od razu reagować – wyjaśnić sytuację, przedstawić dowody i w razie potrzeby złożyć wniosek o zmianę planu, zanim sąd rozważy jego uchylenie.”

Co grozi po uchyleniu planu spłaty?

To jeden z najpoważniejszych skutków na końcowym etapie upadłości konsumenckiej. Jeżeli plan spłaty zostanie uchylony, możesz stracić szansę na umorzenie pozostałych długów. W praktyce oznacza to, że wierzyciele będą mogli ponownie dochodzić niespłaconych należności.

Uchylenie planu spłaty może więc przekreślić cały wysiłek włożony w postępowanie upadłościowe. Właśnie dlatego nie wolno lekceważyć pierwszych sygnałów, że plan przestaje być możliwy do wykonania.

Co zrobi, gdy pojawi się wniosek o umorzenie postępowania albo uchylenie planu spłaty?

Jeżeli dostaniesz z sądu pismo dotyczące niewykonywania planu spłaty, trzeba zareagować od razu. Najpierw należy dokładnie przeczytać pismo i ustalić, jakie zarzuty zostały wskazane. Następnie trzeba przygotować odpowiedź, odnieść się do tych zarzutów i przedstawić własne stanowisko wraz z dowodami.

Najgorszym rozwiązaniem jest pozostawienie takiego pisma bez odpowiedzi. Brak reakcji zwykle bywa odczytywany jako potwierdzenie, że upadły rzeczywiście nie wykonuje planu spłaty i nie ma nic na swoją obronę. Tymczasem nawet wtedy, gdy zaległości istnieją, nadal można wykazywać, że są one wynikiem okoliczności niezależnych od upadłego i że istnieją podstawy do utrzymania ochrony wynikającej z postępowania upadłościowego.

W odpowiedzi warto szczegółowo opisać obecną sytuację majątkową, przyczyny niewykonywania planu, moment, od którego pojawiły się problemy, oraz to, czy mają one charakter przejściowy, czy trwały. Jeżeli upadły częściowo wykonywał plan, a następnie utracił tę możliwość, należy to wyraźnie zaznaczyć. Dla sądu znaczenie ma bowiem nie tylko sam fakt naruszenia planu, lecz również postawa dłużnika i jego rzetelność.

Co zrobić, gdy plan spłaty stał się niewykonalny?

Prawo upadłościowe przewiduje rozwiązanie dla osób, których sytuacja życiowa lub finansowa istotnie się pogorszyła po ustaleniu planu spłaty. Podstawę stanowi art. 370d Prawa upadłościowego. Przepis ten pozwala wystąpić do sądu o zmianę planu spłaty, jeżeli po jego ustaleniu doszło do trwałej albo istotnej zmiany sytuacji upadłego.

To bardzo ważne rozwiązanie. Oznacza ono, że jeżeli upadły nie jest już w stanie regulować rat na wcześniej ustalonych warunkach, nie powinien biernie czekać na reakcję sądu lub wierzycieli. Powinien sam złożyć wniosek o zmianę planu spłaty i wykazać, że doszło do takiego pogorszenia sytuacji życiowej lub finansowej, którego nie dało się przewidzieć w chwili ustalania planu.

Podstawą takiego wniosku może być na przykład utrata pracy, długotrwała choroba, wypadek, wzrost kosztów leczenia, konieczność utrzymania członka rodziny albo zmiana sytuacji mieszkaniowej. Każda z tych okoliczności powinna być odpowiednio udokumentowana.

Sąd może wówczas zmienić wysokość rat, zmodyfikować zakres obowiązków upadłego, a w odpowiednich przypadkach nawet dostosować dalszy przebieg wykonywania planu do nowych warunków życia dłużnika. Kluczowe jest jednak to, by taki wniosek został złożony odpowiednio wcześnie – najlepiej wtedy, gdy problemy dopiero się pojawiają, a nie dopiero po wielu miesiącach zaległości.

Podsumowanie

Uchylenie planu spłaty wierzycieli jest jednym z najpoważniejszych ryzyk na końcowym etapie upadłości konsumenckiej. Jeżeli upadły nie wykonuje obowiązków wynikających z planu, sąd może – na podstawie art. 370e Prawa upadłościowego – uchylić plan spłaty, a to może prowadzić do utraty efektu oddłużeniowego i ponownego otwarcia drogi do dochodzenia wierzytelności przez wierzycieli.

Jeżeli dostaniesz pismo z sądu, nie zostawiaj go bez odpowiedzi. Trzeba wyjaśnić sytuację, przedstawić dokumenty i pokazać, dlaczego plan nie był wykonywany. Jeżeli natomiast Twoja sytuacja życiowa się zmieniła i plan stał się zbyt ciężki, warto złożyć wniosek o jego zmianę.

Najważniejsza zasada jest prosta: jeśli przestajesz dawać radę z planem spłaty, nie czekaj. Reaguj od razu.

Jeżeli nie masz pewności, czy prawidłowo wykonujesz plan spłaty, masz zaległości albo dostałeś z sądu pismo w sprawie jego uchylenia, skontaktuj się z profesjonalnym pełnomocnikiem. Im szybciej sprawa zostanie przeanalizowana, tym większa szansa na ochronę Twojego oddłużenia i uniknięcie poważnych konsekwencji.

Zobacz też: Restrukturyzacja czy upadłość – co wybrać i kiedy?