Tymczasem w połowie stycznia 2025 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał interpretację indywidualną (0111-KDIB1-3.4010.704.2024.1.JKU z 13 stycznia 2025 r.) dotyczącą skutków podatkowych aktualizacji analizy porównawczej (benchmarku) dla transakcji pożyczek. Wniosek dotyczył podatnika, który udziela pożyczek podmiotom powiązanym i ustala oprocentowanie w oparciu o analizy TP potwierdzające jego rynkowy poziom.

Na czym polega problem

U podatnika pojawiła się wątpliwość, czy należy korygować oprocentowanie pożyczek zawartych w przeszłości w roku, w którym aktualizuje benchmark, jeżeli zaktualizowana analiza pokaże, że historycznie ustalone oprocentowanie nie mieści się już w przedziale międzykwartylowym. Kluczowe jest to, że oprocentowanie było rynkowe na moment zawarcia transakcji oraz w okresie ważności pierwotnej analizy.

W interpretacji organ uznał, że w takiej sytuacji, jeżeli aktualizacja analizy porównawczej dla pożyczek zawartych w przeszłości wykaże, że oprocentowanie nie mieści się już w przedziale międzykwartylowym, to oprocentowanie powinno zostać skorygowane. Organ uzasadnia to potrzebą realizacji art. 11c ust. 1 ustawy o CIT, czyli obowiązku ustalania cen transferowych na warunkach rynkowych. Zbliżone podejście pojawiło się już w interpretacji z 24 marca 2021 r. (0111-KDIB2-1.4010.395.2020.2.AR), co przy braku rozstrzygnięć w przeciwnym kierunku może wskazywać na utrwalające się podejście organów.

Co mówią przepisy i gdzie pojawia się wątpliwość

Punktem wyjścia jest art. 11c ust. 1 CIT – zasada, że podmioty powiązane powinny stosować warunki takie, jakie ustaliłyby podmioty niepowiązane. W praktyce oznacza to obowiązek dochowania rynkowości już na moment zawierania transakcji, w oparciu o informacje dostępne w tym czasie.

Jednocześnie art. 11r CIT nakazuje aktualizować analizę cen transferowych nie rzadziej niż co 3 lata, bądź szybciej, jeśli zmiana otoczenia ekonomicznego istotnie wpływa na analizę. To rodzi pytanie, czy sama aktualizacja benchmarku powinna automatycznie prowadzić do zmiany warunków pożyczki, która była rynkowa na moment zawarcia, a następnie nie była renegocjowana.

Transakcje finansowe mają przy tym specyfikę polegającą na tym, że warunki pożyczki są zwykle ustalane na cały okres finansowania i nie są cyklicznie zmieniane, o ile parametry umowy pozostają niezmienione. W efekcie aktualizacja analizy porównawczej staje się istotnym elementem oceny ryzyka i dalszego sposobu postępowania w zakresie oprocentowania w trwających umowach pożyczek.

„W praktyce KIS aktualizacja benchmarku przestaje być ‘tick-boxem’ dokumentacyjnym, a staje się triggerem do oceny, czy warunki trwającej pożyczki nadal bronią się rynkowo. Jeżeli zaktualizowany przedział międzykwartylowy nie obejmuje historycznego oprocentowania, organ może oczekiwać korekty – nawet gdy na dzień zawarcia transakcja była rynkowa. Dlatego kluczowe jest procesowe podejście: jasne uzasadnienie porównywalności (okres danych, zapadalność) i z góry zdefiniowana ścieżka decyzyjna na wypadek wyniku poza IQR.”

Skutki dla podatników – gdzie powstaje ryzyko

Dla podmiotów udzielających lub korzystających z pożyczek wewnątrzgrupowych ryzyko praktyczne polega na tym, że po upływie trzech lat od sporządzenia pierwotnej analizy porównawczej aktualizacja może wyznaczyć przedział rynkowy, w którym dotychczasowe oprocentowanie nie będzie się już mieścić. Przy podejściu prezentowanym przez KIS może to oznaczać oczekiwanie dostosowania oprocentowania do wyników zaktualizowanej analizy.

Istotne znaczenie ma również porównywalność danych wykorzystywanych w benchmarku. W przypadku pożyczek kluczowy jest dobór okresu danych porównawczych możliwie zbliżonego do momentu udzielenia pożyczki kontrolowanej, ponieważ warunki rynkowe mogą się istotnie zmieniać w czasie. Aktualizacja sporządzana po latach może opierać się na transakcjach z innego okresu, a więc o ograniczonej porównywalności względem transakcji badanej.

Dodatkowym elementem jest ujęcie terminu zapadalności w aktualizacji analizy. Nie jest jednoznaczne, czy dla potrzeb aktualizacji punkt odniesienia powinien stanowić pierwotny, nominalny okres finansowania, czy też okres pozostały do spłaty. W zależności od przyjętego podejścia parametry porównania mogą odbiegać od faktycznych warunków transakcji realizowanej przez strony.

Rekomendacje i dobre nawyki

W świetle opisanej praktyki KIS warto podejść do pożyczek wewnątrzgrupowych w sposób procesowy:

• ✔️Rynkowość na moment zawarcia umowy – zapewnij ustalenie oprocentowania w oparciu o analizę benchmarkingową, opartą na wiarygodnych danych dostępnych w momencie zawierania transakcji,
• ✔️Plan aktualizacji analiz – prowadź harmonogram aktualizacji zgodnie z art. 11r CIT (co najmniej co 3 lata lub wcześniej, jeżeli otoczenie ekonomiczne istotnie wpływa na analizę).
• ✔️Ocena skutków aktualizacji – jeżeli aktualizacja pokazuje wynik poza przedziałem międzykwartylowym, zidentyfikuj ryzyko i oceń możliwe działania, w tym ewentualną korektę oprocentowania, mając na uwadze podejście prezentowane w interpretacjach KIS.
• ✔️Porównywalność i spójność analizy – w dokumentacji wyjaśnij dobór okresu danych porównawczych oraz kluczowe kryteria porównywalności, w tym sposób ujęcia terminu zapadalności.

W sytuacjach, w których aktualizacja benchmarku może prowadzić do wniosku o konieczności korekty oprocentowania, zwykle zasadne jest przeanalizowanie podejścia z doradcą – tak, aby uwzględnić praktykę organów oraz zachować spójność analizy z kryteriami porównywalności. W ILT weryfikujemy rynkowość transakcji finansowania w oparciu o dane z LoanConnector i Workspace, wskazywane przez organy podatkowe jako adekwatne źródła danych porównawczych (wyrok WSA w Warszawie, 29.05.2024 r., syg. III SA/Wa 455/24).