Wpływ masy upadłości na postępowanie cywilne

Często do naszej kancelarii trafiają sprawy osób, które prowadzą równolegle postępowania cywilne i upadłościowe. Klasycznym przykładem jest sprawa o podział majątku wspólnego, w której uczestniczą małżonkowie, a jeden z nich ogłosił upadłość konsumencką. W takiej sytuacji pojawia się pytanie: czy postępowanie cywilne może nadal się toczyć, czy też majątek wchodzi w skład masy upadłości i staje się niedostępny dla sądu cywilnego?

Analiza prawna

Zgodnie z art. 62-63 Prawa upadłościowego, z chwilą ogłoszenia upadłości cały majątek upadłego wchodzi do masy upadłości, z której zaspokajani są wierzyciele. Obejmuje to zarówno nieruchomości, ruchomości, prawa majątkowe, jak i udziały we współwłasności.

W praktyce oznacza to, że czynności rozporządzające majątkiem upadłego, w tym podział majątku wspólnego w sądzie cywilnym, stają się ograniczone. Sąd nie może samodzielnie dokonać podziału majątku, który w całości lub w części wchodzi do masy upadłości, ponieważ syndyk przejmuje nad nim zarząd.

Dodatkowo, z chwilą ogłoszenia upadłości wszelkie postępowania egzekucyjne i rozporządzające majątkiem upadłego zostają zawieszone lub wymagają zgody syndyka. Sąd cywilny nie może samodzielnie dokonywać podziału składników masy upadłości bez zgody syndyka, który zarządza majątkiem w interesie wierzycieli. Ma to chronić równy dostęp wierzycieli do majątku i zabezpiecza ich roszczenia.

Wyobraźmy sobie sytuację: małżonkowie wnoszą pozew o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzi nieruchomość, ale jeden z nich ogłasza upadłość konsumencką w trakcie postępowania. Z chwilą ogłoszenia upadłości cały majątek upadłego wchodzi do masy upadłości, a wspólność majątkowa ustaje z mocy prawa (art. 124 Prawa upadłościowego).

Co to oznacza w praktyce?

✔️ Sąd cywilny nie może samodzielnie podzielić udziału upadłego ani rozporządzać jego częścią majątku wchodzącego do masy upadłości,

✔️ Postępowanie o podział majątku jest zazwyczaj zawieszane, dopóki syndyk nie zajmie stanowiska i nie zdecyduje, jak majątek powinien być zarządzany.

Przeczytaj również: Upadłość konsumencka a spadek. Z jakim ryzykiem musisz się liczyć?

„Ogłoszenie upadłości konsumenckiej działa jak twardy reset dla postępowań majątkowych. Od tego momentu to nie sąd cywilny, lecz syndyk przejmuje realną kontrolę nad majątkiem upadłego. Dla stron oznacza to konieczność zmiany strategii procesowej i uwzględnienia interesu wierzycieli, bo bez tego żaden podział majątku nie zostanie skutecznie przeprowadzony.”

Syndyk może wówczas:

✔️ włączyć składniki majątku należące do upadłego do masy i zarządzać nim zgodnie z przepisami prawa upadłościowego,

✔️ negocjować ze współwłaścicielem i sądem warunki ewentualnego podziału lub wykupu składników majątku należącego do upadłego,

✔️ w ostateczności sprzedać składniki majątku w celu zaspokojenia wierzycieli, jeśli inne działania nie doprowadzą do porozumienia.

Dla drugiego współmałżonka oznacza to, że nie traci on swoich praw do swojego udziału w majątku, ale wszelkie decyzje dotyczące udziału upadłego są uzależnione od syndyka. Może zgłosić roszczenie jako wierzyciel masy lub negocjować wykup udziału, jednak nie ma możliwości samodzielnego rozporządzenia majątkiem w sądzie cywilnym.

W efekcie postępowanie cywilne jest przesunięte w czasie, a decyzje o podziale majątku pozostają pod kontrolą syndyka – co chroni interes wierzycieli i zapewnia zgodność z prawem upadłościowym.

Podsumowanie

Upadłość konsumencka zmienia perspektywę w sprawach cywilnych dotyczących majątku. Sąd cywilny nie może samodzielnie rozporządzać majątkiem wchodzącym do masy upadłości – decyzje te podlegają zasadom prawa upadłościowego. Dla osób planujących podział majątku oznacza to konieczność przemyślanych, transparentnych decyzji i ścisłej współpracy z syndykiem. Właściwe podejście pozwala chronić interesy rodziny i wierzycieli, minimalizując ryzyko konfliktów prawnych.

Zobacz też: Restrukturyzacja czy upadłość – co wybrać i kiedy?