Kontekst i przedmiot umowy

• ✔️ Strony: Przedsiębiorca transportowy oraz jednostka samorządu terytorialnego
• ✔️ Przedmiot: Zorganizowany, codzienny dowóz dzieci niepełnosprawnych do placówek oświatowych w roku szkolnym 2025/2026.
• ✔️ Okres realizacji: Wrzesień 2025 r. – czerwiec 2026 r.
• ✔️ Pierwotne warunki finansowe: Stawka w wysokości 11,88 zł brutto za 1 km dowozu, ustalona na podstawie oferty z 30 maja 2025 r.

Sytuacja problemowa (nadzwyczajna zmiana stosunków)

W trakcie realizacji umowy doszło do gwałtownego wzrostu kosztów operacyjnych, których nie można było przewidzieć w momencie składania oferty.

• ✔️ Przyczyna zewnętrzna: Konflikt zbrojny na Bliskim Wschodzie oraz blokada strategicznego szlaku transportowego (Cieśnina Ormuz), co wywołało wstrząs na rynkach surowcowych.
• ✔️ Skala wzrostu cen: Hurtowa cena oleju napędowego wzrosła z poziomu 4487 zł/m³ (maj 2025 r.) do 7053 zł/m³ (marzec 2026 r.), co stanowi wzrost o 57,2%.
• ✔️ Skutek finansowy: Utrzymanie dotychczasowej stawki groziło wykonawcy rażącą stratą finansową i uniemożliwiało zachowanie równowagi ekonomicznej stron.

Analiza ekonomiczna kosztów

Wykonawca wykazał bezpośredni wpływ cen paliwa na koszt jednostkowy usługi:

• ✔️ Przy średnim spalaniu 0,3 l/km, koszt paliwa na 1 km wzrósł z 1,3461 zł do 2,1159 zł.
• ✔️ Udział kosztu paliwa w otrzymywanym wynagrodzeniu wzrósł z 11,33% do 17,81%.
• ✔️ Realny wzrost kosztów na każdym przejechanym kilometrze wyniósł 0,7698 zł.

Przeczytaj również: Upadłość konsumencka a spadek. Z jakim ryzykiem musisz się liczyć?

„Waloryzacja wynagrodzenia nie jest przywilejem wykonawcy, lecz narzędziem pozwalającym zachować ekonomiczną równowagę kontraktu. Jeżeli w trakcie realizacji umowy dochodzi do nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych zmian rynkowych, takich jak gwałtowny wzrost cen paliw, strony powinny mieć możliwość dostosowania warunków współpracy do nowych realiów gospodarczych.”

Podstawa prawna wniosku o waloryzację

Wniosek o podwyższenie stawki do 12,64 zł brutto oparto na trzech filarach:

✔️ Zapisy umowne: Możliwość waloryzacji nie częściej niż raz na kwartał po wykazaniu wpływu zmian cen paliwa.

✔️ Prawo zamówień publicznych (art. 455 ust. 1 pkt 4): Dopuszczalność zmiany umowy z powodu nieprzewidzianych okoliczności, o ile wzrost ceny nie przekracza 50% wartości zamówienia.

✔️ Kodeks cywilny (art. 357¹ § 1): Klauzula rebus sic stantibus, pozwalająca sądowi lub stronom na zmianę wysokości świadczenia w przypadku nadzwyczajnej zmiany stosunków.

✔️ Przesłanki zastosowania klauzuli rebus sic stantibus:

Aby klauzula mogła zostać zastosowana, muszą zostać spełnione łącznie trzy warunki określone w przepisach i przywołane przez Wykonawcę:

✔️ Nadzwyczajna zmiana stosunków: Muszą wystąpić okoliczności o charakterze niespodziewanym, które odbiegają od racjonalnych przewidywań stron w momencie zawierania umowy.

✔️ Nadmierna trudność lub groźba rażącej straty: Spełnienie świadczenia na pierwotnych warunkach musiałoby wiązać się dla jednej ze stron z ogromnymi problemami lub realnym ryzykiem bardzo wysokiej straty finansowej.

✔️ Nieprzewidywalność: Strony nie mogły przewidzieć danej zmiany stosunków przy zawieraniu kontraktu.

Wykonawca argumentuje, że w analizowanej sprawie doszło do wypełnienia wszystkich powyższych przesłanek:

✔️ Nadzwyczajne zdarzenie: Za takowe uznano działania wojenne na Bliskim Wschodzie oraz blokadę Cieśniny Ormuz, co jest zdarzeniem o skali globalnej.

✔️ Gwałtowna zmiana cen: W orzecznictwie, na które powołuje się wniosek, za nadzwyczajną zmianę uznaje się gwałtowny wzrost cen w krótkim czasie – w tym przypadku paliwo zdrożało o ponad 57% (z 4487 zł/m³ do 7053 zł/m³) w ciągu niespełna roku.

✔️ Groźba rażącej straty: Utrzymanie stawki 11,88 zł brutto przy tak wysokich kosztach paliwa prowadziłoby do rażącej straty po stronie przewoźnika, ponieważ koszt samego paliwa na kilometr wzrósł o 0,7698 zł

Rekomendowane rozwiązanie

• ✔️ Kancelaria skierowała w imieniu Klienta wniosek o waloryzację ustalonej stawki wynagrodzenia.
• ✔️ Dostosowanie wynagrodzenia o kwotę realnego wzrostu kosztów paliwa (+0,76 zł/km).
• ✔️ Zapewnienie kontynuacji usług transportowych dla dzieci niepełnosprawnych poprzez przywrócenie sprawiedliwości kontraktowej.

Zobacz też: Restrukturyzacja czy upadłość – co wybrać i kiedy?