Justyna PochwałaNaczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął istotną kwestię dotyczącą momentu powstania przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych. Problem dotyczył sytuacji, w której podatnik otrzymuje całą należność za świadczenie lub sprzedaż, ale formalne przeniesienie własności następuje później.
NSA jednoznacznie wskazał, że kluczowy jest rzeczywisty przepływ środków oraz definitywny charakter płatności, a nie sama data przeniesienia własności.
Sprawa dotyczyła podatnika, który sprzedał zorganizowaną część przedsiębiorstwa (ZCP) na podstawie warunkowej umowy sprzedaży. W 2016 r. otrzymał pełną kwotę należności, przy czym strony nie przewidziały możliwości zwrotu pieniędzy.
Jednocześnie w umowie zawarto warunek dotyczący terminu faktycznego przeniesienia własności przedsiębiorstwa. Do 2018 r. warunek nie został spełniony, a nabywca korzystał z ZCP na zasadzie nieodpłatnego użytkowania.
Podatnik twierdził, że przekazane środki były zaliczką, ponieważ formalnie prawo własności przeszło na nabywcę dopiero po dwóch latach. Argumentował, że przychód nie powinien powstać w momencie otrzymania pieniędzy, dopóki umowa nie zostanie w pełni wykonana.
Organy podatkowe wskazały jednak, że w praktyce otrzymana kwota miała charakter ostateczny. Płatność obejmowała całość ceny i nie przewidywała zwrotu, co oznaczało definitywne uregulowanie należności. Moment przeniesienia własności nie wpływał na powstanie przychodu – liczyła się pewność realizacji transakcji.
„Wyrok NSA jasno pokazuje, że o momencie powstania przychodu decyduje ekonomiczna treść transakcji, a nie jej formalna oprawa. Jeżeli podatnik otrzymuje całość ceny w sposób definitywny, bez prawa zwrotu, to z perspektywy podatkowej przychód materializuje się natychmiast – nawet jeśli przeniesienie własności nastąpi później. To sygnał dla biznesu, że konstrukcja umowy musi być spójna z zamierzonymi skutkami podatkowymi.”
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt I SA/Po 463/22) zgodził się z organami podatkowymi, podkreślając, że warunek dotyczący terminu przeniesienia własności nie zmienia charakteru otrzymanej kwoty. Również NSA w wyroku z 18 listopada 2025 r. (sygn. akt II FSK 362/23) rozpatrując skargę kasacyjną, potwierdził definitywny charakter płatności.
Sędzia Maciej Jaśniewicz wskazał, że zaliczka z definicji jest odwracalna i wiąże się z niepewnością wykonania umowy. W analizowanej sprawie transakcja była natomiast pewna – cała należność została przekazana od razu, bez dalszych mechanizmów rozliczeniowych. Dodatkowo nabywca korzystał z przedsiębiorstwa niemal natychmiast po zapłacie, co potwierdzało, że środki nie mogły być traktowane jako zaliczka.
Orzeczenie NSA jasno wskazuje, że dla celów podatkowych kluczowy jest rzeczywisty przepływ środków i definitywny charakter zapłaty. W przypadku pełnej i nieodwracalnej płatności przychód powstaje w momencie otrzymania środków, niezależnie od formalnego terminu przeniesienia własności.
Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność starannego formułowania umów oraz świadomości co do charakteru otrzymywanej płatności, a także skutków podatkowych takiej transakcji. Istotne jest bowiem dokumentowanie charakteru takiej płatności – czy jest ona zwrotną zaliczką, czy też definitywnym uregulowaniem ceny, ponieważ determinuje to moment powstania przychodu podatkowego.
Polityka cen transferowych coraz częściej przestaje być wyłącznie formalnym dokumentem „do szuflady”,…
Od 1 stycznia 2025 r. obowiązują zmienione przepisy ustawy o podatkach i…
Poręczenie i gwarancja to podstawowe formy zabezpieczenia wierzyciela. Mają formę dokumentu, w…
Polityka cen transferowych coraz częściej przestaje być wyłącznie formalnym dokumentem „do szuflady”,…
Od 1 stycznia 2025 r. obowiązują zmienione przepisy ustawy o podatkach i…
Poręczenie i gwarancja to podstawowe formy zabezpieczenia wierzyciela. Mają formę dokumentu, w…
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął istotną kwestię dotyczącą momentu powstania przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych. Problem dotyczył sytuacji, w której podatnik otrzymuje całą należność za świadczenie lub sprzedaż, ale formalne przeniesienie własności następuje później.
NSA jednoznacznie wskazał, że kluczowy jest rzeczywisty przepływ środków oraz definitywny charakter płatności, a nie sama data przeniesienia własności.
Zobacz więcej Czy otrzymanie 100% ceny jest zaliczką, czy już przychodem podatkowym? Wyrok NSA wyjaśnia wątpliwości
W polskim porządku prawnym sprzedaż nieruchomości zadłużonej osoby może nastąpić zasadniczo w dwóch trybach: w toku egzekucji komorniczej lub w ramach postępowania upadłościowego.
Choć w obu przypadkach celem jest spieniężenie majątku dłużnika, to mechanizmy działania oraz skutki prawne dla dłużnika i jego wierzycieli różnią się diametralnie.
W centrum tych procedur stoją dwie odrębne postacie: komornik sądowy i syndyk masy upadłości. Obaj wykonują sprzedaż majątku, jednak ich zadania, uprawnienia oraz funkcje w systemie prawnym są zdecydowanie odmienne.
Zobacz więcej Egzekucja komornicza a sprzedaż nieruchomości przez syndyka – różne procedury, odmienne skutki
Oferty promocyjne, w których przedsiębiorca sprzedaje towar za symboliczną cenę 1 grosz, budzą często pytania natury podatkowej i księgowej. Czy taka sprzedaż jest zgodna z przepisami VAT, czy można odliczyć VAT naliczony przy zakupie towarów i czy wydatki na przygotowanie promocji wpiszą się w koszty uzyskania przychodów?
W tym artykule jako ILT Biuro Rachunkowe wyjaśnimy, na co zwrócić uwagę, aby uniknąć ryzyka podatkowego — tak przy VAT, jak i przy CIT/PIT. Dowiesz się też, jakie warunki trzeba spełnić i jakie dokumenty przygotować przy takiej promocji.
Zobacz więcej Sprzedaż za 1 grosz – co musi wiedzieć przedsiębiorca, by uniknąć problemów z fiskusem Od 2026 r. przedsiębiorcy będą musieli dostosować sposób rozliczania samochodów osobowych w przedsiębiorstwie do nowych przepisów podatkowych. Zmiany dotyczą przede wszystkim limitów wartości pojazdów, które można zaliczyć do kosztów podatkowych.
Obniżenie tych limitów może utrudnić modernizację flot firmowych oraz zwiększyć obciążenia podatkowe dla przedsiębiorców. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw zwraca uwagę na możliwe konsekwencje wprowadzenia nowych regulacji i apeluje o ich ponowną weryfikację, aby przepisy lepiej odpowiadały realiom rynkowym i potrzebom przedsiębiorców.
Zobacz więcej Rozliczenie aut firmowych od 2026 roku – apel rzecznika MŚP Ceny transferowe wchodzą w nową fazę. Fiskus wzmacnia kompetencje, Prezydent zapowiada wyższe sankcje i obowiązkowe kontrole, a od 2026 roku przedsiębiorcy muszą liczyć się z większym ryzykiem i odpowiedzialnością. Sprawdzamy, co te zmiany oznaczają w praktyce i jak się na nie przygotować.
Zobacz więcej Ceny transferowe pod lupą fiskusa i prezydenta – więcej kontroli, wyższe sankcje i nowe obowiązki od 2026 roku Minister Finansów i Gospodarki podpisał cztery rozporządzenia wykonawcze do przepisów regulujących funkcjonowanie Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF). To istotny krok w kierunku wdrożenia obowiązkowego fakturowania ustrukturyzowanego w Polsce. Przepisy rozporządzenia regulują m.in. przypadki wyłączenia z obowiązku wystawiania faktur ustrukturyzowanych, zasady wystawiania i obiegu faktur uproszczonych, procedury korzystania z KSeF, w tym nadawanie uprawnień i metody uwierzytelniania, a także szczegółowy zakres danych raportowanych w JPK_VAT.
Zobacz więcej KSeF: kluczowe rozporządzenia wykonawcze podpisane
Czy informacja o upadłości konsumenckiej może na lata zablokować dostęp do kredytu? Przełomowy wyrok NSA jasno porządkuje zasady przetwarzania danych w BIK i wzmacnia pozycję dłużników, potwierdzając, że upadłość ma prowadzić do realnego nowego startu, a nie trwałego wykluczenia finansowego.
Zobacz więcej Upadłość konsumencka a BIK: wyrok NSA i dane w rejestrach Zapowiadana reforma, obejmująca nowelizację ustawy o PIT oraz o CIT, nie zostanie wdrożona z początkiem 2026 r. Projekt oznaczony numerem UD116 wciąż pozostaje na etapie konsultacji publicznych, co jednoznacznie przesądza, że nie może spełnić konstytucyjnych wymogów dotyczących vacatio legis. Dla podatników oznacza to co najmniej roczne opóźnienie szeregu niekorzystnych regulacji.
Choć Ministerstwo Finansów podkreśla, że reformy nie porzuca, to ich kształt może jeszcze w istotnym stopniu ulec zmianie.
Zobacz więcej Duże zmiany w PIT i CIT nie wejdą w życie od 1 stycznia Planowane zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych miały wejść w życie 1 stycznia 2025 r. i całkowicie zmienić sposób rozliczania aktywów wniesionych do fundacji oraz świadczeń wypłacanych beneficjentom.
Prezydent zawetował jednak ustawę, co oznacza, że obecne zasady pozostają bez zmian – przynajmniej na razie. Dla przedsiębiorców i rodzin korzystających z fundacji rodzinnych oznacza to utrzymanie stabilności podatkowej, ale również konieczność bacznego śledzenia dalszych prac legislacyjnych.
W artykule wyjaśniamy, jakie konsekwencje wynikają z weta, jakie regulacje nadal obowiązują i jak przygotować się na potencjalne modyfikacje w przyszłości.
Zobacz więcej Opodatkowanie fundacji po prezydenckim wecie – co to oznacza dla przedsiębiorców?
Koszt restrukturyzacji firmy zależy od skali problemów finansowych i rodzaju wybranego postępowania. Wpływ na ostateczną cenę ma liczba wierzycieli, wartość zadłużenia oraz stopień skomplikowania sprawy. Im więcej wierzytelności spornych, tym wyższe wydatki. Warto jednak pamiętać, że restrukturyzacja to nie wydatek, lecz inwestycja w przyszłą stabilność biznesu.
Zobacz więcej Ile kosztuje restrukturyzacja firmy? Poradnik praktyków
