Estoński CIT a ceny transferowe: NSA (sygn. akt II FSK 694/23) potwierdza obowiązki dokumentacyjne
Artykuły
26/03/2026
Bartłomiej Jakubczyk
Estoński CIT bywa postrzegany jako model upraszczający rozliczenia CIT i przesuwający opodatkowanie na moment dystrybucji zysku. To podejście rodzi jednak częste pytanie po stronie zarządów i działów finansowych: czy spółka opodatkowana ryczałtem od dochodów spółek jest zwolniona z obowiązków w zakresie cen transferowych, w tym z obowiązku sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych?
Na to pytanie odpowiedział Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2026 roku (sygn. akt II FSK 694/23), potwierdzając, że wybór estońskiego CIT nie wyłącza stosowania przepisów o cenach transferowych.
O co chodziło w sporze
Sprawa dotyczyła spółki rozliczającej się ryczałtem od dochodów spółek, a więc stosującej przepisy rozdziału 6b ustawy o CIT. Spółka realizowała transakcje z podmiotami powiązanymi i miała wątpliwość, czy w tym reżimie nadal musi stosować regulacje dotyczące cen transferowych – w szczególności przepisy art. 11k–11t oraz art. 11e ustawy o CIT.
Argumentacja spółki była prosta: rozdział 6b reguluje zasady estońskiego CIT kompleksowo, a brak wyraźnego odesłania do przepisów TP oznacza – zdaniem spółki – brak obowiązków w tym zakresie, ponieważ nie ma odesłania do przepisów o cenach transferowych.
Stanowisko organu: brak wyłączenia oznacza obowiązek
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie zgodził się z takim podejściem. Wskazał, że ustawa o CIT wprost wymienia regulacje, które nie mają zastosowania do podatników opodatkowanych ryczałtem od dochodów spółek. Skoro w katalogu wyłączeń nie ma art. 11k–11t ani art. 11e ustawy o CIT, to wybór estońskiego CIT nie znosi obowiązków w zakresie cen transferowych.
Organ zwrócił też uwagę na praktyczny aspekt funkcjonowania estońskiego CIT: spółka musi monitorować transakcje z podmiotami powiązanymi również w kontekście warunków korzystania z tej formy opodatkowania, w tym w zakresie warunku wskazanego w art. 28j ust. 1 pkt 2 lit. g ustawy o CIT. Innymi słowy, transakcje wewnątrzgrupowe pozostają istotne nie tylko „dla TP”, ale także z perspektywy bieżącej oceny, czy spółka spełnia wymogi estońskiego CIT.
„Estoński CIT nie znosi obowiązków w cenach transferowych. Spółka nadal musi monitorować transakcje z podmiotami powiązanymi, progi dokumentacyjne i rynkowość rozliczeń – szczególnie tam, gdzie relacje wewnątrzgrupowe mogą wpływać na warunki korzystania z ryczałtu.”
Sądy: przepisy TP mają charakter ogólny
Stanowisko organu podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. I SA/Po 697/22). Sąd zaakcentował dwie tezy istotne dla praktyki:
✔️sam brak odesłania do art. 11k–11t lub art. 11e w rozdziale 6b nie oznacza, że przepisy te przestają obowiązywać,
✔️regulacje o cenach transferowych mają charakter ogólny i dotyczą podatników CIT, o ile ustawodawca wyraźnie nie wprowadzi wyłączenia.
Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził tę logikę, wskazując, że sama forma opodatkowania nie wyłącza stosowania przepisów ogólnych dotyczących transakcji między podmiotami powiązanymi, tj. art. 11k–11t oraz art. 11e ustawy o CIT, bez jednoznacznego zastrzeżenia ustawodawcy.
Skutki dla biznesu: gdzie najczęściej powstaje ryzyko
Z perspektywy spółek na estońskim CIT kluczowe ryzyko jest procesowe: założenie, że TP „nie dotyczy”, może prowadzić do pominięcia monitoringu progów, braku lokalnej dokumentacji i braku spójności między rzeczywistym przebiegiem transakcji a dokumentacją i raportowaniem.
Dodatkowo, skoro transakcje z podmiotami powiązanymi mają znaczenie także w kontekście warunków korzystania z estońskiego CIT, ryzyko nie ogranicza się do samej dokumentacji TP a dotyczy również bieżącej kontroli modelu rozliczeń w grupie.
Rekomendacje i dobre praktyki
W świetle opisanej praktyki warto przyjąć podejście, w którym estoński CIT i ceny transferowe są analizowane równolegle:
✔️zidentyfikować transakcje z podmiotami powiązanymi oraz ocenić je pod kątem obowiązków dokumentacyjnych,
✔️monitorować progi i jednorodność transakcji (aby nie przeoczyć obowiązku local file),
✔️ zapewnić rynkowy charakter rozliczeń i spójność dokumentacji z rzeczywistym przebiegiem transakcji,
✔️ zweryfikować wpływ transakcji z podmiotami powiązanymi na spełnianie warunków estońskiego CIT, w tym tych wynikających z art. 28j ust. 1 pkt 2 lit. g ustawy o CIT.
W sytuacjach granicznych, gdy model rozliczeń w grupie jest nietypowy lub transakcje są istotne wartościowo, zasadne jest przeprowadzenie przeglądu TP przed zamknięciem roku i przygotowaniem dokumentacji.
Estoński CIT bywa postrzegany jako model upraszczający rozliczenia CIT i przesuwający opodatkowanie na moment dystrybucji zysku. To podejście rodzi jednak częste pytanie po stronie zarządów i działów finansowych: czy spółka opodatkowana ryczałtem od dochodów spółek jest zwolniona z obowiązków w zakresie cen transferowych, w tym z obowiązku sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych?
Zawieszenie działalności gospodarczej nie oznacza całkowitego wstrzymania wszystkich rozliczeń podatkowych przedsiębiorcy. W praktyce pojawia się pytanie, czy w okresie zawieszenia można nadal ujmować w kosztach wydatki wynikające z wcześniej zawartych umów – w szczególności raty leasingowe samochodu.
Korekta cen transferowych (tzw. KCT) jest jednym z kluczowych mechanizmów stosowanych przez grupy kapitałowe w celu zapewnienia zgodności rozliczeń z zasadą ceny rynkowej (arm’s length principle). W praktyce pozwala ona dostosować poziom przychodów lub kosztów wynikających z transakcji realizowanych pomiędzy podmiotami powiązanymi tak, aby ostateczny rezultat finansowy odpowiadał warunkom, jakie ustaliłyby podmioty niezależne.
Ministerstwo Finansów wraca do szerokiej nowelizacji przepisów PIT i CIT w ramach projektu UD116, kontynuując prace nad planowanymi zmianami. Projekt przewiduje m.in. ograniczenie ulgi mieszkaniowej, zaostrzenie zasad korzystania z preferencji IP Box, zmiany przy sprzedaży aut po leasingu oraz mechanizmy związane z tzw. „ukrytą dywidendą”. Celem tych działań jest dalsze uszczelnienie systemu podatkowego i zwiększenie wpływów do budżetu – szacuje się, że w ciągu dekady wpływy te mogą wynieść około 7,3 mld zł.
W wielu organizacjach obowiązki w obszarze cen transferowych sprowadzają się do przygotowania local file i złożenia TPR. Kluczowym elementem TPR jest oświadczenie o stosowaniu cen rynkowych. Podpis pod TPR nie potwierdza wyłącznie „posiadania dokumentacji”, lecz obejmuje również deklarację, że rozliczenia z podmiotami powiązanymi zostały ukształtowane na warunkach rynkowych oraz że dokumentacja odzwierciedla stan rzeczywisty.
W praktyce ocena przedawnienia nadal bywa sprowadzana do samej długości terminu, bez precyzyjnego ustalenia daty początkowej i prawidłowego wyznaczenia daty końcowej. Tymczasem Kodeks cywilny reguluje nie tylko podstawowe terminy przedawnienia, lecz także technikę ich obliczania, w tym regułę końca roku oraz zasady liczenia terminów w dniach i latach. To właśnie błędy w kalkulacji, a nie brak znajomości „liczby lat”, najczęściej przesądzają o tym, czy roszczenie pozostaje skuteczne.
Darowizna środków pieniężnych otrzymana od najbliższej rodziny podlega zwolnieniu z podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem spełnienia wymogów określonych w art. 4a ustawy. Kluczowe znaczenie mają dwa elementy: zgłoszenie nabycia w terminie sześciu miesięcy oraz prawidłowe udokumentowanie przekazania środków pieniężnych. W praktyce to właśnie sposób udokumentowania darowizny stał się źródłem sporów z organami podatkowymi. Jeden z nich doprowadził do skierowania przez Naczelny Sąd Administracyjny pytania do Trybunału Konstytucyjnego.
Zakończyłeś działalność, a mimo to raty, ZUS i podatki wciąż trzymają Cię w finansowym uścisku? Upadłość konsumencka może być realnym narzędziem oddłużeniowym – pod warunkiem, że na dzień składania wniosku nie prowadzisz już JDG i masz uporządkowane podstawy: listę wierzycieli, dokumenty oraz spójne wyjaśnienie przyczyn niewypłacalności. W artykule wyjaśniamy, jak sąd ocenia byłego przedsiębiorcę, jakie długi mogą wejść do postępowania (w tym ZUS i US), od czego zależy plan spłaty i kiedy możliwe jest umorzenie bez planu.
Transakcje finansowe w grupach kapitałowych takie jak pożyczki, poręczenia czy gwarancje są coraz częściej analizowane przez pryzmat cen transferowych. W praktyce nie chodzi wyłącznie o poziom oprocentowania, ale o to, czy całokształt warunków finansowania odpowiada temu, na co zgodziłyby się podmioty niepowiązane w porównywalnych okolicznościach.
Fundacja rodzinna została wprowadzona jako instrument umożliwiający długofalowe zarządzanie majątkiem oraz sprawną sukcesję. Jednym z filarów tej konstrukcji jest zwolnienie podmiotowe z CIT w zakresie działalności mieszczącej się w ustawowym katalogu. W praktyce pojawiły się jednak wątpliwości czy sprzedaż nieruchomości uprzednio wynajmowanych przez wiele lat nie prowadzi do utraty prawa do zwolnienia. Najnowsze orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istotnie porządkuje tę kwestię i wyznacza kierunek wykładni przepisów.
